Iemand zegt dat je er mooi uitziet. En voor je het weet hoor je jezelf antwoorden: 'Ach, ik zag er gisteren veel beter uit.' Waarom is 'dank je wel' zo moeilijk?

Iemand zegt: "Wat heb je een leuke trui aan." En voor je het weet hoor je jezelf antwoorden: "Oh, deze? Dat was echt een koopje!" Of: "Hij is al heel oud hoor." Terwijl de ander helemaal niet vroeg wat hij kostte of hoe lang hij al in je kast hangt. Diegene gaf je gewoon een compliment.

Waarom is het dan zo moeilijk om gewoon te zeggen: "Dank je wel."

We maken onszelf kleiner dan nodig

Het gaat verder dan die trui. Het patroon duikt overal op.

"Wat heb je dat goed gedaan." En jij: "Ach, het viel wel mee." Of: "Wat zie je er stralend uit." En jij: "Nou, ik heb vannacht juist slecht geslapen." Of: "Wat een mooie presentatie." En jij: "Gelukkig stelde niemand lastige vragen."

Alsof je het compliment eerst moet afzwakken voordat je het mag ontvangen. Niet omdat je ondankbaar bent. Niet bewust. Maar omdat het bijna automatisch gaat, als een reflex die zegt: maak jezelf niet groter dan een ander.

Waar komt die reflex vandaan?

De meesten van ons zijn opgegroeid met het idee dat bescheidenheid een goede eigenschap is. En dat is het ook. Maar ergens onderweg is bescheidenheid voor veel mensen veranderd in iets anders: jezelf wegcijferen.

Daardoor kan een simpel compliment ongemakkelijk voelen. Want als je gewoon "dank je wel" zegt, ben je het dan niet een beetje met de ander eens? En mag dat eigenlijk wel?

Onder dat ongemak schuilt vaak een diepere overtuiging. Misschien geloof je onbewust dat je eerst perfect moet zijn voordat je waardering verdient. Of dat je pas iets goed hebt gedaan als er niets meer op aan te merken is. Misschien ben je bang dat anderen je arrogant vinden als je een compliment zonder uitleg aanneemt. Of voel je diep van binnen dat je niet bijzonder genoeg bent om de woorden echt te geloven.

Dat zijn geen bewuste keuzes. Het zijn overtuigingen die zich vroeg vormen. Door de omgeving waarin je opgroeide, door ervaringen die je hebt gehad, door verwachtingen die je soms zonder het te merken bent gaan overnemen. En omdat ze zo vertrouwd voelen, lijken ze waar.

Een compliment ontvangen vraagt moed

We denken vaak dat een compliment geven het mooiste gebaar is. Maar een compliment ontvangen vraagt minstens net zoveel.

Want ontvangen betekent dat je jezelf heel even toestaat om gezien te worden. Zonder uitleg. Zonder jezelf kleiner te maken. Zonder meteen te vertellen waarom het eigenlijk wel meevalt. Dat is kwetsbaar.

En er is nog iets. Een compliment gaat niet alleen over degene die het ontvangt. Het gaat ook over degene die het geeft. Op het moment dat iemand zegt "Wat zie je er mooi uit" of "Wat heb je dat goed gedaan", deelt diegene een oprechte gedachte met jou. Een klein gebaar van aandacht. Een moment van verbinding.

Als je dat compliment meteen relativeert of wegwuift, is dat meestal niet uit onbeleefdheid. Je doet het uit ongemak. Maar het compliment krijgt dan nauwelijks de kans om echt aan te komen. Door simpelweg "dank je wel" te zeggen, geef je niet alleen jezelf de ruimte om iets positiefs te ontvangen. Je gunt de ander ook het plezier van het geven.

Een compliment is misschien wel één van de weinige cadeautjes die pas echt waarde krijgt als het ontvangen mag worden.

Oefenen in ontvangen

Je hoeft jezelf niet van de ene op de andere dag heel anders te gedragen. Het begint met iets kleins.

De volgende keer dat iemand zegt "Wat zie je er mooi uit" of "Wat heb je dat goed gedaan", merk dan eens op wat er als eerste in je opkomt. De neiging om het te relativeren. Om een verklaring te geven. Om jezelf kleiner te maken.

En probeer dan iets anders. Adem in. Lach. En zeg alleen: "Dank je wel."

Punt.

Niet omdat je perfect bent. Niet omdat je volledig overtuigd bent van jezelf. Maar omdat je de woorden van de ander niet kleiner hoeft te maken. Jezelf toestaan om iets moois over jezelf te horen, zonder het meteen weg te wuiven. Dat is misschien wel de mooiste vorm van zelfcompassie die er is.