Retraite: welke soorten er zijn en hoe je kiest wat bij je past

Welke soorten retraites zijn er?

Er zijn grofweg vijf soorten, en ze verschillen vooral in hoeveel er gepraat wordt en hoeveel tijd je voor jezelf hebt. Het woord retraite betekent dat je je terugtrekt; waar het vandaan komt, lees je in het blog over wat een retraite is. Dat terugtrekken kan op heel verschillende manieren.

• Stilteretraite. Je praat niet met de anderen, ook niet aan tafel. De dag bestaat uit zitten, lopen en eten in stilte, met af en toe uitleg van de begeleider.
• Mindfulness- of meditatieretraite. Zitmeditatie en loopmeditatie wisselen elkaar af, met uitleg en soms een gesprek in de groep. Vaak is een deel van de dag stil en praat je in een ander deel met elkaar.
• Klooster. Je logeert als gast in een abdij of klooster en leeft mee met het ritme van de gemeenschap. Je kunt aansluiten bij de gebedsdiensten in de kerk en eet met de monniken of zusters, vaak in stilte. Verder is er weinig programma en veel tijd op je kamer of in de tuin.
• Ademretraite. Ademoefeningen staan centraal, soms samen met koud water of een ijsbad. Het is lichamelijker dan de andere soorten: je voelt je adem en de kou.
• Wandelretraite. Je loopt elke dag een flink stuk door de natuur, met stille stukken of een vraag om onderweg over na te denken. Voor wie moeilijk stilzit, is dit vaak de makkelijkste ingang.

Hoe lang duurt een retraite en hoe ziet een dag eruit?

Een retraite duurt van een dag tot tien dagen of langer, en hoe langer hij duurt, hoe strakker meestal het dagritme. Een korte retraite heeft meestal een programma in de ochtend en aan het eind van de dag, met een vrije middag ertussen. Je wandelt, slaapt of zit ergens met een boek, en ‘s avonds komt de groep weer samen.

Bij een lange stilteretraite ligt de dag vast van vroeg tot laat. Een Vipassana-cursus duurt tien dagen, met een gong om vier uur ‘s ochtends en meditatie verspreid over de hele dag; dat schema staat in de gedragscode van de Vipassana-cursussen. Je praat er niet met de andere deelnemers tot de laatste volledige dag. Dat vraagt veel, ook als je al eerder hebt gemediteerd.

Veel mindfulness-, adem- en wandelretraites zitten daartussen. Ze duren een paar dagen, met een vast begin en einde van de dag, en een mengeling van oefenen, buiten zijn en samen eten. In een klooster bepaal je zelf hoeveel je meedoet. De diensten gaan door, of je er nu bij zit of niet.

Welke retraite past bij jou?

Dat hangt vooral af van hoeveel ervaring je hebt met stilzitten en hoe moe je bent. Voor een eerste keer past een korte retraite met begeleiding en vrije tijd meestal beter dan een lange stille. Je leert het ritme kennen zonder dat je dagenlang naar binnen kijkt zonder uitweg. Een voorbeeld is de Vlieland Retraite: drie dagen met meditaties, ademoefeningen, een stiltewandeling en de mogelijkheid van een persoonlijk coachgesprek, met daartussen vrije tijd.

Ben je gewend om te mediteren en zoek je diepgang, dan kan een langere stilteretraite passen. Reken erop dat er dingen kunnen bovenkomen die je thuis wegdrukt. Dat hoort erbij, en het maakt zo’n retraite zwaarder dan een vakantie.

Zoek je rust en structuur zonder veel uitleg of groepsgesprekken, dan is een klooster een goede keuze. Je hoeft niet gelovig te zijn om er te logeren. Veel kloosters ontvangen iedereen die stilte zoekt.

Is je hoofd vol en je lijf onrustig, dan werkt beweging voor veel mensen beter dan stilzitten. Een wandel- of ademretraite geeft je lijf iets te doen, en daarna komt de rust vaak vanzelf. Wil je alvast voelen wat ademwerk met je doet, probeer dan thuis een paar ademhalingsoefeningen. Hoort er een ijsbad bij, zoek dan eerst uit hoe je veilig begint met een ijsbad.

Intensief ademwerk en kou zijn niet voor iedereen. Doe het niet als je zwanger bent, epilepsie hebt, of een hart- en vaatziekte of hoge bloeddruk. Overleg bij twijfel met je huisarts. Ademoefeningen doe je nooit in of bij water.

Ben je overspannen of loop je al lang op je reserves, dan vervangt een retraite geen behandeling. Ga bij aanhoudende klachten naar je huisarts. Op Thuisarts lees je wat je zelf kunt doen als je overspannen bent.

Welke vragen helpen je kiezen?

Met vijf vragen wordt je keuze meestal duidelijk. Schrijf je antwoorden op voordat je aanbieders gaat vergelijken.

1. Hoeveel stilte wil je? Een hele dag zwijgen is iets anders dan een stiltewandeling van een uur. Twijfel je, kies dan iets met stille momenten en tijd om te praten.
2. Hoeveel vrije tijd wil je? Sommige mensen zijn blij met een programma van ‘s ochtends vroeg tot ‘s avonds laat. Anderen hebben juist een middag nodig om te slapen of alleen naar de zee te lopen.
3. Wil je persoonlijke begeleiding? In een grote groep krijg je vooral uitleg voor iedereen. Wil je een eigen vraag bespreken, kijk dan of er ruimte is voor een gesprek onder vier ogen.
4. Hoeveel dagen kun je echt vrijmaken? Een lange retraite waarin je met je hoofd half bij je werk zit, geeft minder rust dan een korte waarin je er helemaal bent. Tel de reisdag ook mee.
5. Bij wie voel je je veilig? Lees wie de begeleiders zijn, welke opleiding ze hebben en hoe groot de groep is.

Lees daarna het programma van je favoriet nog een keer rustig door. Zakken je schouders bij het lezen, dan zit je meestal goed. Voelt het als nog een verplichting in je agenda, kies dan iets kleiners.