Altijd moe: oorzaken op een rij en wat je zelf kunt nagaan

Waar kan het aan liggen als je altijd moe bent?

Meestal ligt het aan een paar dingen tegelijk. Thuisarts.nl deelt de oorzaken van moeheid in vijf groepen in, en het helpt om ze zo naast elkaar te zetten:

• Wat je meemaakt: spanning thuis of op je werk, zorgen om geld, rouw, een verhuizing of de zorg voor een ouder.
• Je gedachten en gevoelens: piekeren, angst, slecht slapen door spanning, overspannen zijn of somberheid.
• Je leefstijl: weinig bewegen, onregelmatig of ongezond eten, roken en alcohol.
• Je lichaam: een infectie zoals griep of corona, waarna je soms weken moe blijft, een trage schildklier, diabetes of een hartritmestoornis.
• Medicijnen: sommige middelen maken moe, zoals bepaalde middelen tegen allergie.

Die groepen werken op elkaar in. Wie veel zorgt, slaapt vaak slechter, beweegt minder en eet tussendoor wat er in de kast ligt. Zo kan moeheid ontstaan uit een stapel kleine dingen, zonder dat er een ziekte achter zit.

Je kunt zelf geen diagnose stellen, en dat hoeft ook niet. Wat je wel kunt doen, is ordenen: wat laat je uitzoeken door de huisarts, en wat kun je zelf in kaart brengen.

Wanneer ga je met moeheid naar de huisarts?

Ga naar de huisarts als je langer dan een maand moe bent, of eerder als er andere klachten bij zijn. Thuisarts.nl noemt onder meer:

• afvallen zonder dat je dat wilt, of minder eetlust;
• meer zweten in de nacht dan je gewend bent;
• veel dorst en vaak plassen;
• benauwd worden bij weinig inspanning, of hartkloppingen;
• een andere ontlasting dan normaal, of bloed erbij;
• veel spanning of somberheid.

Bij zulke klachten volgt vaak bloedonderzoek. Ben je alleen moe, zonder andere klachten, dan levert bloedonderzoek volgens Thuisarts.nl bijna nooit een oorzaak op. Na een goede uitslag kijk je dus verder naar je slaap, je dagen en wat je draagt.

Herken je veel spanning, somberheid of signalen van overbelasting, dan vervangt dit artikel geen behandeling. Ga bij aanhoudende klachten naar je huisarts, ook als je denkt dat het wel meevalt.

Zo houd je een week bij waar je energie heen gaat

Thuisarts.nl raadt aan om je klachten elke dag op te schrijven, zodat je samen met de huisarts beter kunt zoeken. Je kunt dat ook voor jezelf doen. Een eenvoudig schrift naast je bed is genoeg.

1. Schrijf elke ochtend op hoe je hebt geslapen. Hoe laat je naar bed ging, hoe vaak je wakker werd, en hoe uitgerust je je voelt op een schaal van 1 tot 10.
2. Noteer drie keer per dag je energie. Rond de middag, aan het eind van de middag en voor het slapen, weer met een cijfer. Zo zie je of de dip altijd op hetzelfde moment komt.
3. Schrijf op wat je at en dronk. Grof is genoeg: ontbijt ja of nee, hoeveel koffie, alcohol in de avond.
4. Houd bij hoeveel je bewoog en of je buiten was. Een wandeling, fietsen naar je werk, of de hele dag binnen.
5. Zet erbij wat je dag vulde. Werk, zorgtaken, afspraken, schermtijd, een lastig gesprek. Ook wat je deed voor jezelf, al was het een kwartier.
6. Kijk na een week terug. Zet een streep onder de dagen waarop je energie het laagst was en zoek wat die dagen gemeen hebben. Kijk ook naar de betere dagen: wat zat daarin?

Vaak zie je na een paar dagen al een patroon. De dip komt na een nacht met wijn, na een dag zonder pauze of na het bezoek aan een ouder dat elke week zwaarder valt. In de blog over energievreters en energiegevers staan vragen die je helpen om die twee soorten momenten uit elkaar te halen.

Wat kun je zelf veranderen als je altijd moe bent?

Begin met één of twee dingen die uit je week naar voren komen. Alles tegelijk aanpakken kost meer energie dan je hebt.

Breng ritme in je slaap. Ga op vaste tijden naar bed en sta op vaste tijden op, ook in het weekend. Leg je telefoon een uur voor het slapen weg en houd de slaapkamer koel en donker.

Beweeg, ook als je er geen zin in hebt. Thuisarts.nl adviseert om minstens vijf keer per week een halfuur te bewegen. Een stevige wandeling telt mee. Ga waar het kan naar buiten: een wandeling in wind en daglicht is ook een pauze voor je hoofd.

Bouw pauzes in je dag. Sta elk uur kort op, eet je lunch weg van je scherm en loop tussen de middag een rondje. Een pauze die je inplant, schiet er minder snel bij in.

Kijk eerlijk naar wat je draagt. Staat er in je overzicht veel zorg voor anderen, kijk dan wat je kunt delen of loslaten. Een taak overdragen aan een broer, een vaste avond waarop je partner kookt, een afspraak die je verschuift.

Geef je zorgen een plek. Schrijf piekergedachten op een vast moment van de dag op, zodat ze niet steeds door je hoofd blijven gaan als je wilt slapen.

Soms merk je pas hoe moe je bent als de drukte wegvalt. Een paar dagen weg van huis, met tijd om te wandelen langs de branding en zonder lijstjes, laat zien hoeveel je lijf eigenlijk nodig heeft. Dat is waar Rust en Reset, onze tweedaagse op Vlieland, voor bedoeld is. Thuis blijft het overzicht van je week het beste begin: het laat zien welke kleine dingen je energie kosten, en welke je haar teruggeven.