Overspannen symptomen: hoe je het herkent en wat je dan doet
Volgens Thuisarts.nl ben je overspannen als minstens 3 van 9 klachten bij je passen, zoals moe zijn, slecht slapen, snel boos zijn en veel piekeren, en je het gevoel hebt dat je de grip op je dagen kwijt bent. Je lijf doet vaak mee, met hoofdpijn, duizeligheid of hartkloppingen. Ga met die klachten naar je huisarts en maak je dagen intussen kleiner en regelmatiger.
Welke symptomen horen bij overspannen zijn?
Thuisarts.nl noemt negen klachten die bij overspannen zijn horen. Passen er drie of meer bij jou, dan ben je volgens Thuisarts.nl overspannen. Het gaat om deze klachten:
- je bent moe
- je slaapt slecht
- je bent snel boos of geïrriteerd
- je kunt slecht tegen drukte of lawaai
- je huilt makkelijk
- je piekert veel
- je voelt je opgejaagd
- je kunt je slecht concentreren
- je vergeet dingen
Daarnaast zit het vaak in je lijf. Je bent heel erg moe, je hebt hoofdpijn, je bent duizelig of je hart klopt extra snel. Sommige mensen voelen pijn op de borst, maagpijn of buikpijn. Laat zulke klachten altijd door je huisarts bekijken, omdat ze ook een andere oorzaak kunnen hebben. Bij plotselinge pijn op de borst bel je meteen.
Het meest herkenbare is vaak het gevoel dat je de grip kwijt bent. Gewone dingen worden zwaar: je werk, het huishouden, opletten in het verkeer. Je zit met de boodschappenlijst in je hand in de supermarkt en weet niet meer waarvoor je kwam. Een vriendin belt en je laat de telefoon overgaan, omdat praten te veel is.
Het gedrag verandert ook. Je zegt afspraken af, je trekt je terug of je werkt juist langer door, omdat stoppen voelt alsof alles dan instort. Mensen om je heen zien dat soms eerder dan jij.
Hoe weet je of het stress is of overspannenheid?
Het verschil zit in wat er gebeurt als de druk minder wordt. Bij gewone stress zakt de spanning weer als de drukke week voorbij is: je slaapt in het weekend bij, je lacht weer om iets kleins. Ben je overspannen, dan blijft de onrust ook in een rustige week. Je ligt op zondagavond net zo wakker als op woensdag.
Volgens Thuisarts.nl word je overspannen als je veel spanning in je leven hebt en het niet goed lukt om daarmee om te gaan. Die spanning kan uit veel hoeken komen. Uit wat je moet of wil doen, zoals werk, een verbouwing of zorgen voor een zieke ouder. Uit wat je overkomt, zoals een verhuizing, een ontslag of de ziekte van iemand die dichtbij staat. En uit problemen, zoals ruzie, geldzorgen of zorgen over je gezondheid. Veel veranderingen in korte tijd maken het extra zwaar.
Overspannen is ook iets anders dan een burn-out. De meeste mensen die overspannen zijn, zijn volgens Thuisarts.nl na ongeveer drie maanden weer beter. Heb je langer dan zes maanden klachten en ben je vooral moe en uitgeput, dan kan het een burn-out zijn. Of het overspannen zijn of een burn-out is, stel je samen met je huisarts vast.
Wat doe je in de eerste week als je denkt dat je overspannen bent?
De eerste stap is een afspraak bij je huisarts. Die kan in een of meer gesprekken met je uitzoeken wat er speelt, soms met een vragenlijst. Daarna helpt het om je dagen kleiner en voorspelbaarder te maken. Dit zijn de dingen die je zelf al kunt doen:
- Houd een vast ritme. Sta op, eet en ga naar bed elke dag op dezelfde tijd, ook in het weekend. Slaap overdag liever niet, zodat je ‘s nachts beter slaapt.
- Beweeg elke dag. Thuisarts.nl raadt minstens 30 minuten per dag aan, ook als je moe bent. Een wandeling buiten telt. Kijk naar de lucht, voel de wind in je gezicht en loop in je eigen tempo.
- Geef het piekeren een vaste plek. Spreek met jezelf af dat je twee keer per dag een half uur piekert. Komt een zorg buiten die tijd op, schrijf hem dan op en laat hem liggen tot het volgende moment.
- Schrijf op wat er speelt. Zet op papier waar de spanning vandaan komt. Dat geeft overzicht, en het helpt bij het gesprek met je huisarts.
- Vraag hulp bij praktische dingen. Laat een ander de boodschappen doen of een keer koken. Vertel de mensen om je heen wat er met je aan de hand is.
- Laat alcohol en drugs staan. Dat raadt Thuisarts.nl aan, ook als een glas wijn op de avond lijkt te ontspannen. Eet gezond en op vaste tijden.
Rust is nodig, en tegelijk raadt Thuisarts.nl aan om actief te blijven. Wissel korte stukken iets doen af met momenten waarop je niets hoeft.
Thuisarts.nl beschrijft het herstel in drie stappen. Eerst begrijp en accepteer je wat er aan de hand is, wat ongeveer drie weken duurt. Daarna zoek je oplossingen voor wat de spanning veroorzaakt. Als laatste ga je dingen anders doen, zodat je niet opnieuw vastloopt.
Moeite met nee zeggen speelt bij veel mensen mee in hoe de spanning opbouwt. De blog Als je ja zegt, maar nee voelt gaat over dat moment.
Wat zeg je op je werk als je overspannen bent?
Tegen je werkgever zeg je dat je klachten hebt en dat je met je huisarts in gesprek bent. Meer hoeft je werkgever niet te weten. Over wat je wel en niet kunt, praat je met de bedrijfsarts. Soms past minder werk of ander werk beter dan helemaal thuis zitten, omdat je ritme en het contact met collega’s dan blijven.
Bedenk vooraf wat je in de komende weken wel kunt. Misschien lukken de ochtenden beter dan de middagen, of gaan vaste taken beter dan vergaderingen vol nieuwe beslissingen. Hoe concreter je dat zegt, hoe makkelijker je werkgever kan meedenken.
Dit artikel vervangt geen behandeling. Houden de klachten aan, ga dan terug naar je huisarts. Word je erg somber of denk je erover om er niet meer te willen zijn, neem dan dezelfde dag contact op met je huisarts of de huisartsenpost.
Midden in de klachten is een paar dagen weg niet het moment. Ben je verder in je herstel en wil je opnieuw voelen hoe rust in je lijf aanvoelt, dan kan het wel helpen. Rust en Reset is een verblijf van twee dagen in een hotel aan het strand van Vlieland, met begeleide sessies waar je zelf voor kiest en tijd om langs de branding te lopen.
Samengevat
- Volgens Thuisarts.nl ben je overspannen als minstens 3 van 9 klachten bij je passen, zoals moe zijn, slecht slapen, snel boos zijn, slecht tegen drukte kunnen, makkelijk huilen, veel piekeren, je opgejaagd voelen en moeite met concentreren of onthouden.
- Je lijf laat het vaak ook merken, met hoofdpijn, duizeligheid, hartkloppingen, pijn op de borst of buikpijn.
- Het verschil met gewone drukte is dat de spanning niet meer zakt als het rustiger wordt en dat gewone dingen zoals werk, het huishouden of opletten in het verkeer moeilijk worden.
- De meeste mensen zijn na ongeveer 3 maanden weer beter, en houden de klachten langer dan 6 maanden aan met vooral uitputting, dan kan het een burn-out zijn.
- In de eerste week helpen een vast dagritme, elke dag bewegen, piekeren beperken tot vaste momenten en een gesprek met je huisarts en je werkgever.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen overspannen en een burn-out?
Overspannen ben je als de spanning je te veel wordt en je meerdere klachten hebt, zoals moe zijn, slecht slapen en piekeren. Volgens Thuisarts.nl zijn de meeste mensen na ongeveer 3 maanden weer beter. Heb je langer dan 6 maanden klachten en ben je vooral moe en uitgeput, dan kan het een burn-out zijn.
Kun je overspannen zijn zonder dat je het zelf doorhebt?
Dat kan, omdat de klachten langzaam komen en je went aan een vol hoofd. Mensen om je heen merken soms eerder dat je sneller boos bent of minder geduld hebt. Vraag iemand die je goed kent wat die ziet, en bespreek het met je huisarts.
Mag je werken als je overspannen bent?
Dat hangt af van je klachten en van je werk, en dat bespreek je met je bedrijfsarts. Soms past minder of ander werk beter dan helemaal thuis zitten. Praat met je werkgever over wat er nu wel kan.
Welke lichamelijke klachten horen bij overspannen zijn?
Thuisarts.nl noemt erg moe zijn, hoofdpijn, duizeligheid, pijn op de borst, hartkloppingen, maagpijn en buikpijn. Die klachten kunnen ook een andere oorzaak hebben. Laat ze daarom altijd door je huisarts bekijken, en bel bij plotselinge pijn op de borst meteen.
Bronnen
- Thuisarts.nl: Ik ben overspannen thuisarts.nl
- Thuisarts.nl: Ik ben overspannen. Hoe word ik beter? thuisarts.nl
