Hartkloppingen door stress: wanneer het onschuldig is en wanneer niet

Hoe zorgt stress voor hartkloppingen?

Stress zet je lijf in de stand om in actie te komen, en daar hoort een hart bij dat sneller en harder pompt. Je ademhaling versnelt en je hart stuurt meer bloed naar je spieren. Dat is een oude, nuttige reactie. Alleen komt hij nu vaak op gang bij een volle inbox of een zorg om je moeder, en dan is er niets om voor weg te rennen.

Je voelt je hart dan in je borst of in je keel. Het kan bonzen, jagen of een slag lijken over te slaan, met daarna een harde bons. Volgens Thuisarts.nl klopt je hart in rust normaal tussen de 60 en 90 keer per minuut, en gaat het bij stress of beweging vanzelf sneller.

Hartkloppingen door stress kunnen ook komen als de drukte voorbij is. Je zit ‘s avonds op de bank of ligt in bed, je bent eindelijk stil, en je lijf zit nog in de spanning. Liggend voel je je hartslag sowieso sterker, zeker op je linkerzij. Dat is normaal, en schrikken ervan maakt het vaak erger: de angst dat er iets mis is met je hart staat zelf in het rijtje van oorzaken.

Wanneer zijn hartkloppingen onschuldig?

Meestal zijn hartkloppingen onschuldig, schrijft Thuisarts.nl. Ze zijn dan een reactie van je lijf op iets wat je kunt aanwijzen, zoals:

• stress, moeheid, angst of een sterke emotie
• koffie, cola, energiedrank of iets anders met cafeïne
• alcohol of roken
• pijn, of veranderingen in de overgang

Toch kunnen er ook lichamelijke oorzaken achter zitten, zoals een schildklier die te snel werkt, bloedarmoede, hoge bloeddruk of een hartritmestoornis. Die kun je zelf niet onderscheiden van stress. Krijg je de hartkloppingen vaker, laat je huisarts er dan eerst naar kijken. Die meet je bloeddruk en hartslag, kan bloed laten prikken en zo nodig een hartfilmpje maken of je een kastje meegeven dat je hartritme 24 of 48 uur bijhoudt.

Pas als daar niets uit komt, is het tijd om naar de stress te kijken. Dit artikel is geen behandeling en vervangt geen onderzoek.

Wanneer bel je direct de huisarts of 112?

Bel direct je huisarts of de huisartsenspoedpost als je hartkloppingen hebt met een of meer van deze klachten, die Thuisarts.nl noemt:

• pijn of druk in of op je borst die na een paar minuten niet weggaat
• je bent in de war, praat moeilijk, ziet minder of hebt een scheve mond
• je voelt je onrustig, misselijk en zweterig, en je ziet bleek
• je kunt moeilijk ademen
• je hebt het gevoel dat je flauwvalt
• je hart klopt ineens anders dan je gewend bent, en dat blijft zo als je rustig zit

Denk je dat het levensgevaarlijk is, bel dan meteen 112. Dat kan dag en nacht, en de telefonist vertelt je wat je moet doen tot de ambulance er is. Overdag op werkdagen bel je verder je eigen huisarts, en ‘s avonds, ‘s nachts en in het weekend de huisartsenspoedpost.

Twijfel je, bel dan liever een keer te veel. Doe de ademhaling hieronder pas als je weet dat het geen spoed is.

Wat doe je op het moment zelf?

Als je hart jaagt en je weet dat het van de spanning komt, kan het helpen om je lijf te laten merken dat het gevaar voorbij is. Een lange, rustige uitademing is daarvoor een goed begin. Bij het uitademen zakt je hartslag een beetje, en veel mensen merken dat ze rustiger worden als ze de uitademing rekken.

1. Ga zitten. Zoek een stoel, de bank of de rand van je bed. Zet je voeten plat op de grond en voel de vloer.
2. Laat je schouders zakken. Trek ze eerst bewust omhoog naar je oren en laat ze dan vallen. Ontspan je kaken en laat je tong los in je mond.
3. Leg een hand op je buik. Adem rustig in door je neus en voel je buik een klein beetje bol worden.
4. Adem langer uit dan in. Adem vier tellen in en zes tellen uit, door licht getuite lippen, alsof je zachtjes een kaars laat flakkeren zonder hem uit te blazen.
5. Houd het een paar minuten vol. Tel niet je hartslag. Richt je aandacht op het uitademen en op het gewicht van je hand op je buik.

Wordt je hart in die minuten niet rustiger, of komt er een van de klachten uit het rijtje hierboven bij, bel dan alsnog je huisarts of de spoedpost.

Een rustige ademhaling past niet bij iedereen zonder overleg. Ben je zwanger of heb je epilepsie, een hart- of vaatziekte of hoge bloeddruk, bespreek dan met je huisarts welke ademhaling bij je past. Doe een ademoefening nooit in of bij water, en word je er duizelig van, adem dan gewoon verder in je eigen tempo.

Hoe een rustige ademhaling je door een gespannen moment helpt, lees je in Pauliens blog over de adempauze.

Wat kun je doen als de hartkloppingen terugkomen?

Komen de hartkloppingen steeds terug terwijl je huisarts niets vond, dan zegt je lijf vaak iets over je week. Thuisarts.nl raadt aan om op te schrijven in welke situatie je ze krijgt. Doe dat een paar weken: het tijdstip, wat je net deed, wat je dronk en hoe je je voelde.

Vaak zie je dan een patroon. Misschien komen ze na de derde kop koffie, of juist op de avond na een lange dag zorgen voor anderen. Probeer een tijd zonder cafeïne of alcohol en kijk of de klachten minder worden. Misschien merk je zelf niet dat je gespannen bent, terwijl er bij nader inzien toch van alles speelt. Praat daarover met iemand die je vertrouwt of met je huisarts.

Daarnaast kan alles helpen wat je lijf vaker uit de alarmstand haalt. Veel mensen merken verschil als ze elke dag buiten lopen zonder telefoon en de ademhaling van hierboven op een vast moment doen, bijvoorbeeld voordat ze gaan slapen. Het zijn kleine dingen, en juist doordat je ze elke dag doet, krijgt je lijf vaker een moment om te zakken.

Soms merk je pas hoe hoog de spanning zat als je een paar dagen uit je gewone omgeving bent. Daarvoor is er Rust en Reset: twee dagen aan zee met begeleide ademsessies en meditaties, waarbij je zelf kiest waaraan je meedoet.